Bugarski „preletači“ pod palicom velikih sila
Oficiri Carevine Bugarske na ulicama srpskih gradova u toku Drugog svetskog rata: u Nišu tokom parade nemačke okupatorske vojske Vermahta sa nemačkim oficirima, u jesen 1943. godine, i na ulicama Prokuplja (moguće Leskovca ili takođe Niša), sa oficirima sovjetske Crvene armije i partizanske NOVJ, u kasno leto 1944. godine.
Ovu naizgled neverovatnu promenu najteže su razumeli stanovnici južne Srbije koji nisu mogli da shvate kako su dojučerašnji surovi okupatori odjednom postali oslobodioci, i bukvalno u istim uniformama i oznakama. Deo tih nedoumica pratio je i određene partizanske oficire i vojnike, posebno iz jedinica koje su se borile protiv Bugara na tom istom terenu od 1941. godine.
![May be an image of 13 people, people standing, outdoors and monument](https://scontent.fcph5-1.fna.fbcdn.net/v/t39.30808-6/272818963_10226957646424232_6976833621625965766_n.jpg?_nc_cat=101&ccb=1-5&_nc_sid=730e14&_nc_ohc=VuvjenMKi8UAX9UWUKt&_nc_ht=scontent.fcph5-1.fna&oh=00_AT8F9G_nndpfun-c7SkEBhAxO3cMWT7Xo_RRpnrZge5Clg&oe=61F876CD)
Arhitekta ovog „novog“ angažmana bugarske armije na teritoriji Jugoslavije gde su preko noći od okupatora postali saveznici Titove vojske, bio je Josif Staljin, vođa Sovjetskog saveza: njegova procena je bila da će velika i dobro obučena bugarska armija, koju predvode školovani oficiri, sa uspehom čuvati leđa i bok njegovog Trećeg ukrajinskog fronta u prodoru ka Budimpešti i Beču, od nemačkih snaga u povlačenju iz Grčke.
Staljin nije imao poverenja u kapacitete i mogućnosti Titove partizanske vojske, što će se pokazati i kao ispravna procena kada se prilikom oslobađanja Niša od Nemaca bude pokazalo da zaplenjenom nemačkom tehnikom, tenkovima i borbenim vozilima, ne ume da upravlja niko od partizana, i da to jedino mogu Bugari…
Nova saveznička bugarska vojska na teritoriji Srbije podneće teške gubitke od svojih dojučerašnjih saveznika Nemaca u prodoru prema Prištini i Skoplju gde je trebalo da preseče nemačke linije povlačenja. Bugari će se, takođe, boriti na Sremskom frontu, gde će uz znatne gubitke obaviti svoj saveznički deo posla.
Tekst: Bane Gajić, istraživač istorije