Mim Bižić najverniji čuvar srpstva u Americi

Srpska zajednica u SAD proglasila je legendarnu babu Mim za najpopularniju ličnost među pola miliona američkih Srba jer je u i u 85. godini životanajaktivniji je čuvar srpske istorije i tradicije u SAD

Piše: Marko Lopušina

Mim Bižić, kako sebe potpisuje na društvenim mrežama, je legenda američkih Srba i SAD. Teslina naučna fondacija iz Filadelfije joj je tokom jula, za njen 85 rođendan dodelila nagradu za životno delo. Amerikanci su je uvrstili među najuticajnije Amerikanke i dodelili joj počasno mesto u Kongresnoj biblioteci. Tu se nalazi i njen sajt www.babamim.com.

Iako ima 85 godina Milana Karlo Bižić iz Pitsburga u Pensilvaniji i dalje koristi moderna sredstva komunkacija da dopre do što većeg broja ljudi. Njene sajtove posvećene istoriji srpskog naroda, znamenitim američkim Srbima i samoj Srbiji posećuje godišnje pet miliona Srba i Amerikanaca.

– Baba Mim, kako je mi zovemo, je najbolja učiteljica srpstva u Americi. Mim je najpopularnija ličnost među pola miliona Srba u SAD. Zato svi mi mislimo da je gospođa Milana i najveća Srpkinja sve tri Amerike i čitave srpske dijaspore – rekao mi je Gradimir Grada Marković, srpski aktivista iz Čikaga, koji je glasao za Mim Bižić.

Već četiri decenije gospođa Milana Bižić preko četiri američka sajta i svog Fejsbuka uči mlade američke Srbe i same Amerikance istoriju Srbije i istoriju Srba u emigraciji. Jedan je posvećen srpskoj istoriji, tradiciji i zanimljivim pričama porodice Bižić i drugih srpskih imigrantskih porodica u SAD (www.babamim.com). Drugi je za decu i nastavnike, nudeći kreativne metode učenja (www.mimbizic.com). Treći istražuje žeđ za informacijama, znanjem i razumevanjem (http://www.notretiredfromlearning.com), a četvrti se fokusira na lokalnu istoriju i očuvanje kulturnog nasleđa u okrugu Sevikli, u kojem Milana živi u Pensilvaniji.

Njena prikazivanja Srba posebno su bila važna našim iseljenicima i njihovoj deci tokom devedesetih godina. O tome mi je gospođa Mim Bižić govorila:
–  Kada smo mi američki Srbi bili primorani da se branimo od zapadnih agresora i kada smo krenuli u borbu za pravdu i istinu u SAD i Kanadi. Primetila sam da mladi ovde nisu bili dovoljno informisani ni o istoriji nas doseljenika, a ni o srpskom narodu u otadžbini. Kao patriota i član Srpskog nacionalnog saveza (SNS) u Pitsburgu i Kongresa srpskog ujedinjanja (KSU) iz San Franciska pokušala sam da na elektronskim stranicama ispisujem istoriju srpskog naroda. I to se pokazalo kao škola istorije za mlade američke Srbe, za Amerikance i sve naše iseljenike širom sveta.

Srbi bez Srbije

Bila je decenijama jedina žena pobunjenik protiv loše američke politike prema Srbima i Srbiji. Pravila je i šila transparente, pisala slogane za srpske demonstracije u Vašingtonu protiv otimanja Kosova i Metohije. Organizovala je pisanje na hiljade poruka Belog kući i američkim predsednicima o pravdi za srpski narod. I danas putuje po SAD sa automobilom na kome je registarsla tablica – SERBS.

Na njenim sajtovima, jedna od prvih lekcija i istorije, jeste hronika njene porodice. Milana Karlo Bižić je ćerka novinara i izdavača Karla Milana Karajlovića (1913-1995) i majke Laure Mamula, poreklom iz Kondura I Like. Otac Milan objavio dve divne knjige sa sjajnim fotografijama o američkim Srbima – “Njihovi rani dani” i “Srpski doseljenici u Americi” 1984. godine
Karlo Milan je pak bio potomak jednog od pionira srpskog doseljavanja Samojila Karajlovića, poreklom sa Korduna. Karlo je rođen je u Pitsburgu, a živeo je sa suprugom u Tusonu. Njegova deca Milana Bižić, Aleksandra Nolan i Ruža Gantner su postali poznati srpski aktivisti. Bio je novinar i urednik srpskih novena, vlasnik Foto studija “Karlo”, u kome je uradio mnoštvo fotografija iz srpskog iseljeničkog života, koje njegova ćerka prikazuje na svojim sajtovima. Među njima je i njeno venčanje za gospodina Gasa Bižića u crkvi Sveti Ilija u Alikuipa 1963. godine. Njih dvoje imaju sina Nikolu Bižića.

Prvi je u SAD 1897. došao njen deda sa majčine strane, Nikola Mamula, časni Ličanin, koji se nastanio u gradu Pitsburgu. Oženio je Anđu, jer ga je izabrala među srpskim momcima. Drugi deda i baba, poo cu, Samoilo i Stana Karajlović, su došli sa Korduna. Obe porodice nisu poticale iz Srbije i nisu nikada bile u Srbiji, ali su se u SAD osećali samo kao Srbi, koji su voleli Srbiju.

Prvi put je posetila Srbiju i manastir Visoki Dečani na Kosovu i Metohiji 1989. godine, kada sam putovala na proslavu 600. godišnjicu Kosovske bitke. Poslednji put je bila u Srbiji u vreme 75 godišnjice operacije „Haljard“, odnosno spasavanja američkih pilota tokom Drugog svetskog rata u Srbiji. Poznavala je kao mlada devojka mnoge od tih pilota srpskog porekla –  Nika Lalića, Đorđa  Vujnovića i Roberta Marjanovića, parohijana crkve Svetog Ilije u Alikipi. Prisustvovala je snimanju filma o spasavanju američkih pilota u režiji Radoša Bajića. I tom prilikom Mim Bižić srela stare četnike i predsednika Srbije.

Najbolji student

Milana Bižić je nasledila očevu novinarsku žicu:

–  Srpski doseljenici su radili u čeličanama Pensilvanije i rudnicima u Arizoni. Svoje nadnice trošili su prvo u srpskim kafanama, a potom ih nosili kućama. To je moj otac sve fotografisao. Njegovoj kolekciji slika dodala sam moje snimke sa velikih srpski skupova i manifestacija. Prikazala sam fotografije sa zasedanja Kongresa srpskog ujedninjenja 1995. u Detroitu. Na slici su legendarni Bora Miluntinović, fudbalski trener Amerike i Nikola Nik Petrovića iz Meksika, jedan od najmlađih četničkih boraca, koji je pomogao u spasavanju 500 američkih i savezničkih avijatičara  – pokazuje mi Baba Mim.

Gospođa Milana je rođena 30. jula 1941. godine u Pitsburgu. Detinjstva je provela u srpskom naselju u južnom Pitsburgu, gde su čak i jevrejski trgovci i mesari učili srpski jezik kako bi udovoljili svojim kupcima. Seća se tog vremena:

-Svake nedelje odlazili smo u crkvu Svetog Save na južnoj strani Pitsburga, posle liturgije popeli bismo se na groblje, da posetimo mrtvu rodbinu, pa zatim u oblžnje izletište kod zamka Šenon, gde se roštiljalo, pekla se jagnjad i jeo mladi luk, domaći hleb i pila pop-soda. Posle toga, dok su se stariji ljudi razgovarali, mi mlađi smo igrali kolo u drvenoj plesnoj sali.

Završila je osnovnu bibliotekarsku školu za obdarene učenike 1981. Diplomirala je za tri godine i magistrirala pedagogiju na Univerzitetu Pitsburg kao najbolji student. Bila (1977/78.) opštinski načelnik. Bavila se nastavno-pedagoškim radom u osnovnoj školi u gradu Sevikli. A bila je i supervizor diplomaca na Univerzitetu Pitsburg (2013.)

Kao državni činovnik bila je obrazovni savetnik Vlade SAD iz oblasti energetike, školskih časopisa, komjutera, biznisa i muzeja vazudhoplovstva i svemira. I zastupnik Ofisa za patente SAD, zastupnik “Epl komjutera”, prezenter programa “Učenje i kumjuteri”.
Toliko je angažovana kao društveni i prosvetni radnik, da joj je teško da nabroji sva zaduženja kojima se bavi:

– Član sam Pitsburskog društva za indijansku umetnost i član Izvršnog odbora Društva istoričara Sevikle. Numizmatičar sam i kolekcionar indijanske umetnosti i srpskih gusala. Član sam Srpske pravoslavne crkve u SAD. U upravi sam mnogih srpskih i američkih kulturnih institucija i udruženja u Pensilvaniji.

Milana Karlo Bižić je autor je istorijske studije i sajta  “Najpoznatiji Srbi u Americi” (2014.), koji su najposećeniji na Internetu. Među najpoznatijima su njeni opisi srpskih velikana Mihajl Pupina, Nikole Tesle, Karla Maldena, Pitera Maravića, Vlade Divac, vladike Nikolaja. Patrijarha Pavla i drugih znamenitih Srba.

– Stalno raste interesovanje naših ljudi u SAD, Kanadi, Australiji za moje podatke o Srbiji, o Kopaoniku, kao divnoj srpskoj planini, o Đerdapu kao kolevci svetske civilizacije i o manastiru Žiča kao čuvaru pravoslavlja. Ove priče su moje lično viđenje, što privlači posetioce sajta, jer ih doživaljavaju kao putovanje kroz istoriju njihovog srpskog naroda – tumači mi Baba Mim.

Žena godine u SAD

Krajem sedamdesetih godina prošlog veka, svi su čuli za eksperimentalne računarske odeljenja koje je Milana Bižić osnovala u Pensilvaniji uz saradnji sa suosnivačima „Epla“, Stivom Voznijakom i Stivom Džobsom.

Sa svojim učenicima, tri puta je osvojila prvo mesto na nacionalnom takmičenju „Apple računari“ 1976, 1987. i 1988. godine. Na kraju je primljena u Kuću slavnih kompanije “Epl”. Potom je čuveni institut Smitsonijan naručio od Mim Bižić da napiše udžbenik „Preko granica: Letenje u doba računara“, koji je postao biblija za one koji žele da koriste računare u obrazovnim programima – opisao je Antonije Kovačević, srpski novinar iz Čikaga.

Godine 1992. predstavljena je u knjizi „Ko je ko u američkom obrazovanju“.

Posebno mi je drago što sam proglašena za „Ženu godine“ i „Građanku godine u SAD“, mojoj voljenoj zemlji jer je to došlo od ljudi koji me poznaju i koji su imali priliku da rade sa mnom ili da uče svoju decu – govorila je Mim Bižić.

Njihov sin Nikola je imao običaj da govori:

-Moja majka je bila moj heroj. Mnogo toga sam naučio od nje, ali najvažnije, o hrabrosti i brizi za ‘našu krv’. Spasla je život čitavoj našoj porodici od požara i došla na naslovne strane američkih novina…

Srećna je, kako kaže Antonije Kovačević, uz svoju porodicu, koja je stub njenog života. Radostna je zbog svojih potomaka:

-Naši unuci su već peta generacija. Loše govore srpski, ali se osećaju kao Srbi. Mi Srbi moramo da budemo povezani i organizovani da bismo bili jaki i da bismo se borili za ono što je s pravom naše. Mi kao narod imamo mnogo razloga za ponos.

Kao američki pedagog, društevni radnik i srpski patriota Milana Bižić je bila dobitnica specijalne “Nagrade časti” Asocijacije za nauku i tehnologiju 1989. godine. Jedan od trenutaka kojih se Mim Bižić najviše seća je kada je kongresmen Džejsona Altmajera njeno ime i veb-sajt “ww.babaMim.com” uneo u zvanični Kongresni zapis. Svrstana je među najpoznatije Srbe u svetu, odmah iza Novaka Đokovića. Prilikom penzionisanja iz državne službe dobila je u ime Kongresa SAD emotivno pismo od Lore Buš, prve dame Amerike.

I danas gospođa Milana Bižić sakuplja sva moguća dokumenta o srpskoj istoriji u otadžbini i u Americi. Svoje srpsko zanje prenosi srpskoj i američkoj deci. Za sve njih govori da su „njeni srpčići“. Baba Mim je ambasador Srbije u SAD bez zvanične titule, bez plate, ali iz ljubavi. Uvršćena je u ediciju “Ko je ko kod američkih žena” i u “Enciklopediju srpske dijaspore” 2015. Američki Srbi planiraju da Milanu Bižić predlože državi Srbiji za novi nacionalni orden.