Dva i po veka Amerike i američkih Srba
Povodom proslave Dana nezavisnosti SAD treba se podsetiti činjenice da su se u to vreme Srbi useljavali u Ameriku i zajedno je stvarali sa Amerikancima
Piše: Dr Marko Lopušina
Prvi Srbi stizali su u Ameriku pre 250 godina. Bili su to mornari i avanturisti iz Boke i Dalmacije, koji su osvajali Kaliforniju kao zemlju nade u bolji život. Zvanično, prvi srpski doseljenik bio je Đorđe Šagić, poreklom iz Stonog Beograda u Mađarskoj, koji je kao slapi putnik stigao u Filadelfiju 1815. godine. Dobio je američki identitet, postao je Džordž Fišer i ugladan Amerikanac srpskog porekla.
Od tog vremena u Kalifroniji, a potom u Pensilvaniji i Ilinosiu niču srpske kolonije, u kojima su centralno mesto imale naše pravoslavne crkve i organizacija “Sloga”. A potom Srpski narodni savez, Srpska bratska pomoć, Srpska narodna odbrana, Kolo srpskih sestara, Kongres srpskog ujedinjenja.
Borba domaćeg stanovništva sa egnleskim kolonizatorima ujedinila je narod i proizvela revoluciju, koja je okončana proglašenjem Dekleracije 13 britanskih kolonija, kojima je u Filadelfiji 1776. godine utvrđena sloboda i nezavnisnost Sjedinjenih Američkih Država.
Autor Deklaracije bio je Tomas Džeferson, (budući predsednik), koji ju je pisao od 11. do 28. juna 1776. Zvanično Dekleracija o nezavisnosti SAD je usvojena 4. jula 1776. godine. Nezvanično usvajanje Dekleracije je bilo u Kongresu dva dana ranije, ali je 4. jula objavljena.Tim povodom proglašen je Dan nezavisnosti kao najveći državni i narodni praznik u Americi.
Srbi su u Americi kao pojedinci postali velikani SAD i čitavog sveta. U Novom svetu činodejstvovali su sveti Nikolaj Velimirović, naučnik i profesor Mihajlo Pupin, srpski genije Nikola Tesla, oskarovac Mladen Sekulović, kongresmeni i senatori Džordž Voinović, Helen Delić Bentli, Milica Melisa Bin, Milorad Rod Blagojević. Zatim i savremenici, genijalna naučnica Gordana Vunjak Novaković i košarkaški svetac Nikola Jokić.
Kako Amerika i zapadni svet ugled jedne nacije cene kroz uspeh njenih članova, mogu da kažem da su u SAD američki Srbi afirmisani kao mali narod po broju žitelja, a veliki narod po dostignućima. Srbi su pioniri stvaranja rudarske Gere i industrijskog Pitsburga, Las Vegasa, najvećeg grada zabave na svetu. Srbin je stvorio struju i kosmičku energiju Amerike. Srbi su bili ratni narodni heroji SAD. Srbi su velikani američke kulture i nauke.
Država United States of America (USA) se sastoji od 50 saveznih država, koje imaju lokalnu autonomiju u skladu s federalnim sastavom. Centralna proslava 250 godina nezavisnosti SAD biće održana 4. jula 2026. godine u Filadelfiji, koja je bila prva američka prestonica. U Filadelfiji se, inače, praznuje Teslin dan kao gradski przanik. A Dan nezavisnosti 4. jula 2026. slavi se u svim državama SAD.
To je prilika da se istakne i pokaže doprinos američkih Srba razvoju i jačanju Sjedinjenih Američkih Država. Četvrt milenijuma SAD ujedno znači i 250 godina života i rada srpskog naroda u ovoj zemlji, koji danas ima status etničke grupe. U kratkom predstavljanju američkih Srba mogu da istaknem:
– da ih ima pola miliona u SAD, najviše u Pensilvaniji, Ilinoisu i Kaliforniji,
– da je većina Srba radnička klasa, a 5 odsto su uspešni privrednici,
– da je 60.000 Srba učestvovalo na strani Amerike i demokratije tokom dva svetska rata, da imamo stotinu narodnih heroja SAD,
– da imamo oko 10.000 naučnika i profesora srpskog porekla u SAD,
– da smo u istoriji imali 16 senatora, kongresmena, guvernera SAD,
– da su SAD odlikovale 11 Srba Medaljom časti ostrva Elis za razvoj američke kulture,
– da u NBA ligi imamo 14 vlasnika titule prvaka Amerike,
– da su naši igrači i treneri stvarali fudbalski i vaterpolo državni tim SAD,
– da imamo devet Oskarovaca i sedmoro dobitnika Pulicerove nagrade,
– da imamo 22 naučnika u NASA i da smo poslali Amerikane na Mesec sa “Apolo 11”.
Živela srpska Amerika !
