Čudo prirode na Goliji: Jezero se prazni kad pada kiša!
Srbija ima veliki broj jezera koja su poznata bo svojim lepotama, neobičnom poreklu ili pejzažima koji ih okružuju, ali malo koje može da se pohvali fenomenom kakav se vezuje za Košaninova jezera na Goliji.
Skrivena među šumama bukve, jele, smrče i bora, na oko 900 metara nadmorske visine, ova dva mala jezera, Malo i Veliko jezero, godinama privlače pažnju upravo zbog neobičnog ponašanja vode.
Gde se tačno nalaze i kako do njih
Nalaze se na Jelaku, u uvali na severnoj strani Crepuljnika živopisne planine Golija.
Do ovih jezera iz Ivanjice se stiže asfaltnim putem do Pridvorice (oko 25 km), gde se skreće na istok i nastavlja šumskim putem dugim šest kilometara, koji nije pogodan za prevoz putničkim kolima. U neposrednoj blizini ovih jezera se nalazi manastir Pridvorica, na putnom pravcu koji vodi do manastira Studenica, navodi Turistička organizacija Ivanjice.
Košaninova jezera su udaljena 31 km od Ivanjice.Košaninova jezera zapravo čine dve vodene površine, Veliko i Malo jezero i imaju obliku elipse, na oko 900 metara nadmorske visine.
Ime su dobila po znamenitom srpskom botaničaru, akademiku i profesoru Prirodnomatematičkog fakulteta u Beogradu, Nedeljku Košaninu, rođenom u ovom kraju.
Veliko jezero obraslo je vegetacijom i samo manji delovi jezera nalaze se pod vodom, sa obodnim delovima obraslim šumom. Košaninovo jezero (veliko) pruža se u pravcu istok-zapad. Dugačko je oko 180 m, a široko skoro 100 m. Prema zapadu blago pada, pa se stvara utisak da je sastavljeno od dva dela.
Skriveni prirodni biser nadomak Studenice
Oko jezera su uglavnom šume bukve, jele i smrče, a na južnoj strani borovi.Veliko jezero u suštini predstavlja jednu specifičnu biljnu formaciju, jer se u ovoj tresavi uveliko naselio Carex paniculata – metlasta oštrica. Ova biljka je formirala velike i visoke busene, tako da izgledaju kao nekakva sedišta. U rano proleće svi ti buseni izgledaju kao besprekorna sedišta, jer su prošlogodišnji listovi osušeni i polegli. U vreme kada tresava ozeleni buseni se međusobno dodiruju i na pojedinim mestima jezero izgleda kao livada. U stvaranju tresave učestvuju i mahovine. Na velikom broju busena javljaju se breza ili smrča, koje se ovde ponašaju kao poluparaziti.
Takođe, još jedan fenomen krasi ova jezera, tačnije Malo jezero. Na osnovu činjenice da se žabe nalaze samo u gornjem delu jezera, istraživači su utvrdili da je voda u donjoj tresavi Košaninovog jezera slana.
Kada pada kiša, voda opada
Posebno je zanimljiv fenomen vezan za ovo jezero: kada su kišni dani nivo vode u jezeru opada, a kada je vreme sunčano – jezero nadolazi.U pojedinim popularnimtekstovima ovaj fenomen je predstavljen gotovo kao potpuna misterija, ali dostupni izvori ne pružaju dovoljno čvrsto naučno objašnjenje da bi se moglo tvrditi zbog čega se to događa.
Tamo gde nauka zastane, počinju legende
Legenda kaže da su se vile okupljale i igrale kolo kod ovih jezera i da svaki busen na velikom jezeru predstavlja jednu vilu.Vilino kolo predstavlja krug u travi, posebne boje, različite od rastinja koje okružuje Košaninovo jezero.
